เศรษฐกิจชุมชน · ภูมิปัญญาท้องถิ่น
กลุ่มอาชีพและภูมิปัญญา ที่ทำให้บ้านดอนคาโดดเด่น
บ้านดอนคามีจุดเด่นด้านอาชีพที่หลากหลายและล้ำค่า ทั้งดนตรีพื้นบ้านที่มีชื่อเสียงทั่วจังหวัด งานหัตถกรรมที่สืบทอดมาหลายชั่วคน อาหารแปรรูปที่ผูกโยงกับมรดกวัฒนธรรมลาวเวียง และผลิตภัณฑ์ชุมชนที่สะท้อนภูมิปัญญาของผู้คนในพื้นที่
อัตลักษณ์ที่โดดเด่นที่สุด
วงแคนประยุกต์ — ดนตรีที่ทำให้บ้านดอนคาเป็นที่รู้จัก
บ้านดอนคาเป็นชุมชนที่มีชื่อเสียงด้านวงแคนประยุกต์มากกว่า ๑๐ คณะ ซึ่งรวมเอาแคนซึ่งเป็นเครื่องดนตรีดั้งเดิมของชาวลาวเวียง เข้ากับดนตรีสมัยใหม่ได้อย่างกลมกลืน สร้างเอกลักษณ์ทางดนตรีที่ไม่เหมือนใคร
กลุ่มอาชีพหลัก
หัตถกรรมและงานแปรรูปที่สืบทอดภูมิปัญญาลาวเวียง
กลุ่มทอผ้ามัดหมี่บ้านใหม่
กลุ่มทอผ้ามัดหมี่ตั้งอยู่ที่หมู่ ๓ บ้านใหม่ ตำบลดอนคา มีสมาชิกทั้งหมด ๗๕ คน ดำเนินงานภายใต้การนำของ นางสาคร จูมพร ในฐานะประธานกลุ่ม ลายผ้ามัดหมี่ที่ผลิตสะท้อนลวดลายดั้งเดิมของชาวลาวเวียง และถือเป็นงานหัตถกรรมที่เชื่อมทั้งรายได้และการถ่ายทอดความรู้สู่สถานศึกษาในพื้นที่
กลุ่มจักสานบ้านดอนคา
กลุ่มจักสานมีประสบการณ์ทำงานฝีมือสานมายาวนานกว่า ๓๐ ปี ใช้หวาย ไม้ไผ่ และวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นผลิตงานตามความต้องการของตลาด ทั้งตะกร้า กระเป๋า กระจาด และผลิตภัณฑ์ตกแต่งบ้านที่มีเอกลักษณ์
กลุ่มผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไม้
กลุ่มผลิตภัณฑ์จากไม้ที่ตั้งอยู่ที่หมู่ ๒ ผลิตเครื่องใช้และเฟอร์นิเจอร์หลากหลาย ได้แก่ เก้าอี้ โต๊ะ ชั้นวางของ โซฟา ม้านั่ง สะท้อนทักษะช่างไม้ที่สืบทอดมาในชุมชน และตอบสนองตลาดทั้งภายในจังหวัดและจังหวัดใกล้เคียง
กลุ่มทำปลาร้าบ้านใหม่
กลุ่มทำปลาร้าบ้านใหม่ หมู่ ๓ มีสมาชิก ๑๐ คน ใช้วิธีหมักปลากับเกลือและรำข้าว ตามภูมิปัญญาดั้งเดิมเป็นเวลาหลายเดือน จนได้ปลาร้าคุณภาพดีที่มีรสชาติเป็นเอกลักษณ์ เป็นตัวอย่างที่ดีของการแปรรูปอาหารพื้นถิ่นให้เกิดมูลค่าเพิ่ม
กลุ่มเย็บมุ้งบ้านใหม่
กลุ่มเย็บมุ้งหมู่ ๓ บ้านใหม่ มีสมาชิก ๓๐ คน และดำเนินการมามากกว่า ๑๖ ปี เป็นกลุ่มอาชีพที่ช่วยสร้างรายได้เสริมให้แม่บ้านในชุมชน โดยทำงานได้ในเวลาว่างหลังจากงานเกษตรกรรม
กลุ่มน้ำตาลมะพร้าวและผลิตภัณฑ์
ผลิตจากสวนเกษตรทฤษฎีใหม่ในชุมชน ต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลาย ได้แก่ วุ้นมะพร้าว น้ำมะพร้าวสด และน้ำตาลมะพร้าวธรรมชาติ เป็นตัวอย่างที่ดีของการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรให้มีมูลค่าสูงขึ้น
ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
ทักษะพิธีกรรมและงานช่างที่เชื่อมศิลปะกับวัฒนธรรม
หมอสู่ขวัญ — พิธีกรรมลาวเวียง
หมอสู่ขวัญเป็นผู้ทรงความรู้ด้านพิธีกรรมที่สำคัญในวัฒนธรรมลาวเวียง ทำหน้าที่ประกอบพิธีสู่ขวัญในโอกาสสำคัญต่างๆ เช่น งานแต่งงาน การกลับมาจากทางไกล หรือก่อนบวช สะท้อนความเชื่อและโลกทัศน์ดั้งเดิมของชุมชน
พิธีสู่ขวัญประกอบด้วยการนำขันดอกไม้ ด้ายสายสิญจน์ และอาหารพิธี มาจัดวางตามแบบแผนที่สืบทอดกันมา เป็นทั้งทักษะพิธีกรรมและการรักษามรดกทางวัฒนธรรม
ม้าแห่นาค — งานช่างพื้นบ้านชั้นสูง
ม้าแห่นาคเป็นงานช่างพื้นบ้านที่ต้องอาศัยทั้งทักษะ ความประณีต และความรู้เรื่องสัญลักษณ์ทางพุทธศาสนา ตัวม้าถูกสร้างขึ้นอย่างวิจิตรจากวัสดุต่างๆ เพื่อใช้ในขบวนแห่นาคเข้าบวช
ม้าแห่นาคของบ้านดอนคามีชื่อเสียงด้านความสวยงาม ผู้สร้างถ่ายทอดเทคนิคกันในครอบครัว ทำให้ทักษะนี้ยังคงมีชีวิตอยู่ในชุมชน และเป็นที่ต้องการจากหมู่บ้านอื่นๆ ด้วย
กลุ่มอาชีพเพิ่มเติม
ผลิตภัณฑ์ชุมชนที่ครอบคลุมทั้งงานฝีมือและอาหารพื้นบ้าน
กลุ่มผ้าด้นมือ
งานผ้าด้นมือด้วยลวดลายดั้งเดิม สะท้อนทักษะฝีมือละเอียดที่สืบทอดจากรุ่นแม่รุ่นยาย
กลุ่มลูกปัดมหัศจรรย์
งานประดิษฐ์เครื่องประดับจากลูกปัด สร้างสรรค์เป็นเครื่องประดับและของที่ระลึกชุมชน
กลุ่มประดิษฐ์การบูรหอม
งานประดิษฐ์การบูรหอมและขนมไทย สร้างรายได้พร้อมรักษาภูมิปัญญาด้านขนมพื้นบ้าน
กลุ่มพริกแกง หมู่ ๒๐
กลุ่มทำพริกแกงสูตรท้องถิ่น ที่รักษาความเผ็ดร้อนและกลิ่นหอมเฉพาะตัวของตำรับสุพรรณ
กลุ่มกระยาสารทลาวเวียง
กระยาสารทลาวเวียงเป็นขนมประจำตำบลที่มีเอกลักษณ์ต่างจากกระยาสารททั่วไป รสหวานมันอบอุ่น
กลุ่มข้าวไรซ์เบอร์รี่
การแปรรูปข้าวไรซ์เบอร์รี่ที่ปลูกในพื้นที่ให้เป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีมูลค่าสูง
เกษตรกรรม — รากฐานของเศรษฐกิจชุมชน
อาชีพหลักของบ้านดอนคายังคงเป็นการเกษตร ทั้งการทำนาข้าว ทำไร่ ทำสวน และการค้าขาย โดยเฉพาะการปลูกข้าวในฤดูฝนและการทำสวนผลไม้ตลอดปี
ในอดีตชาวบ้านปลูกฝ้ายและระหุ่งเพื่อขาย หรือปั่นเป็นเส้นด้ายสำหรับทอผ้า ปัจจุบันได้ปรับเปลี่ยนมาสู่พืชเศรษฐกิจที่ตลาดต้องการมากขึ้น แต่ยังรักษาความหลากหลายของพืชพันธุ์ในไร่นาไว้